Nauka Chodzenia
Na tych stronach znajdziesz poradnik o chodzeniu - o tym, jak robić to komfortowo i bezpiecznie. Jest on w trakcie nieustannego tworzenia (oraz powolnego!) i prezentuje czysto subiektywny punkt widzenia wynikający z własnego doświadczenia. Autor nie ponosi odpowiedzialności za skutki użycia przekazanych treści (zarówno skutków pozytywnych jak i negatywnych). Czytasz na własną odpowiedzialność ;)
Na razie jest tu tylko rozdział o butach - ale możesz zaglądać tu co jakiś czas. Pojawi się coś nowego.
Buty
Naszą wędrówkę zaczniemy od samych podstaw - butów. I będzie to baaaardzo długi rozdział, bo jakby nie było, buty to podstawa w chodzeniu. To one umożliwiają nam dłuższe wędrówki i, co jest najbardziej oczywiste, chronią nasze nogi. Jednak czasem ta ochrona jest dyskusyjna, dlatego zaczniemy od zagadki.
Środek ciężkości
Obok widzisz dwie identyczne figury (dla zainteresowanych - to jest ostrosłup ścięty). Pytanie brzmi: która z tych figur stoi bardziej stabilnie? Którą łatwiej przewrócić popychając z boku?
Jako mądra osoba, pewnie dobrze to analizujesz - łatwiej przewrócić ostrosłup po prawej. Ma on, przede wszystkim, mniejszą podstawę (o mniejszym polu powierzchni) i więcej tej figury wystaje poza jej obręb. Każdy obiekt ma swój środek ciężkości, takie centrum całej swojej masy. Figury geometryczne, jak nasze ostrosłupy, a także człowiek posiadają swoje centrum masy (dla proporcjonalnie zbudowanej osoby jest to mniej więcej w okolicy pępka). Na kolejnym rysunku zaznaczyłem przybliżony środek ciężkości czerwonymi kropkami.
To, czy figura stoi czy się przewraca zależy od położenia środka ciężkości. Jeżeli znajduje się on nad podstawą, tak jak na poprzednim rysunku, to figura stoi stabilnie. Jeżeli jednak przechylimy nasze obiekty, oba o taki sam kąt, to ich zachowanie będzie odmienne.
Jeżeli byśmy teraz puścili te figury swobodnie w takim stanie to figura z lewej strony znowu stanie pionowo, bo jej środek ciężkości znajduje się ciągle nad podstawą. Dla ułatwienia zaznaczyłem to przerywaną ciągłą linią. Natomiast figura po prawej stronie przewróci się, bo jej środek ciężkości znalazł się poza obrębem podstawy.
Być może już się zastanawiasz co to ma wspólnego z butami? I słusznie, jednak wytrzymaj jeszcze chwilę - przed wyjaśnieniem pokażę Ci jeszcze kilka ciekawych zdjęć.
Stopy
Zanim dojdziemy do butów, przyjrzyjmy się wpierw temu, co do butów wkładamy - czyli naszym stopom. No, powiedzmy nie tak dosłownie. Żeby oszczędzić Ci widoku gołych stópek obcych osób postanowiłem pospacerować po idealnym miejscu do pobierania odcisków. Kosztowało mnie to trochę zabawy, bo miny mijających mnie osób, patrzących na moje wyczyny, były bardzo rozmaite... Poniżej przedstawiam kilka idealnych egzemplarzy od różnych okazów (które widziałem lub nie). Uwaga - wszytkie są przeskalowane do tego samego rozmiaru, abyśmy mogli je łatwiej porównać.
Kilka słów wyjaśnienia:
- Odciski A, B, C należą do dzieci, od małego, kilkuletniego do trochę starszych, prawie nastolatków.
- Kolejne pochodzą już od dorosłych.
- Bardzo intrygujący jest przykład G - możesz poświęcić mu więcej uwagi,
- oraz porównać z przykładem ostatnim (J)
Czy widzisz w kształtach tych odcisków jakieś różnice? A może nawet już się domyślasz do czego dążę takim wyborem zdjęć? Podam wpierw małą podpowiedź. Na kolejnym zdjęciu obrysowałem (nieudolnie!) obwódki wokół tych odcisków, aby łatwiej skupić się tylko na kształtach jake mają poszczególne stopy.
Czy widzisz różnicę pomiędzy kształtami A, B, C a tymi dalszymi? Czy zauważasz, że ślady w środku są tak jakby ścięte w prawym-górnym rogu, koło małego palca? A co z przerwami między palcami? Czy widzisz jak ustawiony jest duży palec - czy jest prosty czy przekrzywiony do linii środkowej?
Ciekawe jest też jak na niektórych zdjęciach z czerwoną obwódką wygląda odcisk tego krańcowego palca. Jest jakby wciśnięty w kierunku podeszwy (a na zdjęciu E nawet skręcony do środka). Jeszcze bardziej intrygujący jest odcisk G, osoby z szeroką podstawą stopy - tam wszystkie palce są jakby wgniecione w stopę, a nawet sam obrys przy palcach jest wklęsły - gdy w pozostałych odciskach jest wypukły. Widzisz jak przekrzywione do środka są odciski paluchów, jak dołki poszczególnych palców nachodzą na siebie? Co jeszcze zauważasz? Co sądzisz o ostatnim odcisku (J)? Co widzisz, gdy porównujesz go z odciskiem B? Zdradzę Ci sekret, ostatnia stopa (J) należy do osoby, która miała stopę jak te zaznaczone na czerwono, ale trochę ją naprawiła przez dobór odpowiednich dla niej butów oraz ćwiczenia.
Kształt buta
Przejdźmy do butów, ale zostańmy jeszcze przy śladach na piasku. Zebrałem kilka zdjęć odcisków podeszw i też (tendencyjnie) je umieściłem w odpowiedniej kolejności. Czy możesz się przyjrzeć i porównać je ze zdjęciami stóp powyżej? Czy kształty tych podeszw są podobne do kształtów stóp? Czy możesz sobie wyobrazić, co się dzieje ze stopą, palcami, kiedy wkładasz je do butów z lewej strony zdjęcia? Widzsz jak wygląda czubek tych butów? A co sądzisz o butach po prawej. Zasugeruję nawet, że te dwa najbardziej przypomniają kształtem stopę kilkuletniego dziecka.
A jak to się ma już do butów, a nie śladów ich podeszw? Wygrzebałem z szafy pewną historię moich zakupów, różnych butów, i znowu ustawiłem je w tendencyjnej kolejności. Czy widzisz kształt czubków tych butów? Czy przypominają one odbicia bosych stóp? Czy widzisz jaki kształt ma krawędź w okolicach dużego na tych przykładach?
Chyba najwyższa pora zakończyć te zagadki (i tendencyjność). Różnice między butami po lewej a tymi po prawej można podsumować tak:
- Czubek butów po lewej jest prawie symetryczny, półokrągły. Natomiast buty po prawej są totalnie asymetryczne, a ten skrajny wręcz jest bardziej prostokątny niż w kształcie łuku. Czubek tych ostatnich butów ma dużo więcej przestrzeni.
- W butach po lewej, krawędź w okolicy dużego palce ma kształt owalny. Natomiast w tych po prawej jest przedłużeniem krawędzi całej stopy. Dzięki temu paluch nie jest ściskany do wewnątrz i może zachować swoje naturalne ułożenie, które jest przedłużeniem kości stopy. Jako zadanie domowe pozostawiam Ci do poczytania czym jest haluks (paluch koślawy) i jak powstaje.
- Te prawe buty (dwuznaczność zamierzona) mają obszerny łuk wokół pozostałych palców oraz są po prostu szersze - w nich można rozprostować palce tak jak podczas chodzenia boso. Mają one także większą powierzchnię styku z podłożem (tak, tutaj nawiązuję do wspomnianych trapezów).
I co z tego?
Kupując buty przeważnie nie mamy możliwości w nich pochodzić długo i po różnym terenie aby sprawdzić, co się w nich dzieje z naszą stopą, a przede wsystkim palcami. Bardzo często nie mamy też wyboru co do kształtu podeszwy - dominują buty o bardziej eleganckim wyborze, węższe, obłe. Co gorsze, kiedy ktoś ma szeroką stopę, ma jeszcze mniejszy wybór - czasem można znaleźć ten sam model w wersji "wide", czyli poszerzonej. Jednak wtedy kształt czubka może być dalej symetryczny. Od małego nasze stopy rosną, ale na skutek ciągłego chodzenia w butach dopasowują się one do tego opakowania, zamiast rozwijać się swobodnie i proces ściskania i odkształcania palców niezauważalnie postępuje.
Czym się kierujesz podczas zakupu nowych butów? Jak dobrze but przylega, oplata stopy, czy masz przestrzeń między końcami palców a czubkiem? Czy dobrze się czujesz kiedy masz dużo luzu z przodu buta, ale czy sprawdzasz czy Twoje palce mogą się lekko rozejść na boki, czy możesz nimi swobodnie poruszać góra-dół, w pełni rozprostować i czy nie ocierają się za mocno o siebie? To ostatnie może być już ciężkie do stwierdzenia, bo jeżeli masz je już ściśnięte to ocieranie jest dla Ciebie normalne (dalej poczytasz, że można coś z tym zrobić). Czy sprawdzasz co się dzieje z palcami podczas schodzenia w dół, czy nie spadają wtedy na krawędź? A może kupujesz buty, które gdzieś może lekko uciskają, ale przecież "rozejdą się" (a potem rozkleją lub rozpadną...).
Czy ja teraz sugeruję, żebyś kupił/a buty "po prawej" (marki, której nie podam, bo to nie jest artykuł płatny)? Nie! To, że od kiedy używam tylko butów o takim kształcie moje problemy z odciskami znikły nie znaczy, że to będzie dobre dla Ciebie. Nawet dowody anegdotyczne od moich znajomych w postaci bycia wniebowziętymi od kiedy się przesiedli na te buty nie muszą być adekwatne do Twoich stóp
Miej też na uwadze, że ten poradnik jest bardziej celowany do osób, które chodzą lub chcą chodzić dużo. Do butów 'na miasto' nie ma to aż tak dużego znaczenia, jednak jeżeli spędzasz dużo czasu w obuwiu (praca, szkoła) to weź pod uwagę aspekt swobody palców.
Sugeruję, żeby podczas wyboru butów, niekoniecznie podczas zakupu, wziąć wpierw pod uwagę kryteria:
- Jak się w nich czujesz od razu po założeniu? Czy czujesz minimalną ciasność gdziekolwiek?
- Czy możesz w nich rozczapierzyć palce, jak szpony?
- Czy możesz poruszyć palcami góra-dół oraz czy w 'stanie swobodnym' góra buta nie dotyka Twoich palców?
- Czy czujesz silne tarcie boków stopy o but?
- I najbardziej bezużyteczna rada podczas zakupów: Jeżeli w butach pojawiają Ci się ciągle odciski po przejściu 15 kilometrów, to to nie są dobre dla Ciebie buty!
Oczywiście, to nie wszystko. Temat butów to studnia bez dna. Co z innymi aspektami: cieńka czy gruba podeszwa, miękka czy twarda, co to jest zero-drop? Wysokie czy niskie, membrana czy siatka, buty barefoot i minimalistyczne? A sznurówki? I w ogóle O CO CHODZI Z TYMI TRAPEZAMI??? To omówimy sobie w dalszej części.
Na pozostałą część zapraszam w 2026 ;)